Anlaşmalı boşanma: şartlar, protokol ve süreç

Evliliğin devam edemeyeceği konusunda eşler aynı fikirdeyse, boşanma süreci uzun bir dava yerine çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir. Buna anlaşmalı boşanma denir. Ancak bunun için kanunun aradığı bazı şartların bir arada bulunması gerekir.

Şartlar

  1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı. Bir yılını doldurmamış evliliklerde anlaşmalı boşanma yoluna gidilemez.
  2. Eşler birlikte başvurmalı ya da biri açtığı davayı diğeri kabul etmeli.
  3. Hâkim tarafları bizzat dinlemeli. Hâkimin eşleri bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmesi gerekir; bu nedenle eşlerin duruşmada hazır bulunması şarttır ve bu beyan avukat aracılığıyla yapılamaz.
  4. Boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşma sağlanmalı. Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Anlaşmalı boşanma protokolü

Protokol, eşlerin boşanmanın bütün sonuçlarını yazılı olarak düzenlediği metindir. Genellikle şu konuları içerir:

  • Ortak çocukların velayeti ve diğer ebeveynle kişisel ilişki (görüş günleri)
  • Çocuklar için iştirak nafakası, gerekiyorsa eş için yoksulluk nafakası
  • Mal paylaşımı ve eşyaların durumu
  • Maddi ve manevi tazminat talepleri (varsa ya da karşılıklı feragat)
  • Yargılama giderlerinin kime ait olacağı

Hâkim, çocukların ve tarafların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde boşanmaya karar verilir.

Süreç nasıl işler?

  1. Protokol hazırlanır ve iki eş tarafından imzalanır.
  2. Dava dilekçesi protokolle birlikte aile mahkemesine verilir. Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir.
  3. Mahkeme duruşma günü verir; eşler duruşmaya bizzat katılır.
  4. Hâkim tarafları dinler, protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.
  5. Karar, kanun yolu süreleri geçtikten veya taraflar kanun yolundan feragat ettikten sonra kesinleşir ve nüfusa işlenir.

Sitemizde bu süreç için hazırlanmış bir örnek dilekçe bulunuyor: Dilekçe Örnekleri › Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi.

Dikkat edilmesi gerekenler

  • Eşler, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşmadan dönebilir. Bu durumda dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanamaz ve çekişmeli boşanma olarak görülmeye devam eder (aşağıdaki Yargıtay uygulamasına bakın).
  • Protokolde nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konuların açık ve uygulanabilir biçimde yazılması, ileride yeni uyuşmazlıkların önüne geçer.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Mahkemenin iş yüküne bağlı olarak duruşma günü değişir; çoğu dosya tek duruşmada sonuçlanır.

Avukatsız anlaşmalı boşanma olur mu?

Kanunen avukat zorunlu değildir; ancak protokolün eksik veya belirsiz yazılması sonradan ciddi sorunlara yol açabilir.

Yargıtay uygulaması

Anlaşmalı boşanmada verilen sözden ne zamana kadar dönülebileceği konusunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1941 E., 2019/475 K., 18.04.2019 T. sayılı kararı yol göstericidir. Bu kararda, anlaşmalı boşanma yönündeki karar kesinleşinceye kadar eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemeleri kapsayan iradelerinden dönmelerini engelleyen bir yasal hüküm bulunmadığı kabul edilmiştir.

Somut olayda eşler anlaşmalı olarak boşanmış, ancak eşlerden biri kararı temyiz ederek anlaşmadan dönmüştür. Hukuk Genel Kurulu, bu durumda davanın çekişmeli boşanma (TMK m. 166/1-2) olarak görülmesi, taraflara iddia ve delillerini sunmaları için süre verilerek yargılamanın yapılması gerektiği sonucuna varmıştır. Kararın oy çokluğuyla verildiğini ve karşı görüşlerin bulunduğunu da belirtmek gerekir.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolünü imzalamadan önce bütün maddeleri dikkatle değerlendirmek, sonradan uyuşmazlık çıkmaması açısından önemlidir.

Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.